Şerif Muhiddin Targan Koleksiyonu erişime açıldı

Türk musikisinin önemli ut virtüözlerinden, bestekar ve ressam Şerif Muhiddin Targan'ın kitap, nota, çalgı, fotoğraf ve kişisel eşyalarından oluşan koleksiyonu, araştırmacıların erişimine açıldı.

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığının (TÜYEK) internet sitesi üzerinden erişime sunulan koleksiyon, Targan'ın sanat ve özel yaşamına ilişkin çok sayıda belgeyi bir arada barındırıyor.

Hz. Muhammed'in 37. kuşaktan torunu ve son Mekke Emiri Ali Haydar Paşa'nın oğlu olan Targan, 21 Ocak 1892'de dünyaya geldi. Darülfünun'da hukuk ve edebiyat eğitimi alan Targan, gençlik yıllarında ut ve viyolonsel çalmayı öğrendi.

ABD'ye 1924'te giden Targan, burada verdiği ut resitalleriyle büyük takdir topladı. Irak hükümetinin daveti üzerine 1932'de Bağdat'a giderek Bağdat Konservatuvarını kuran sanatçı, 1948'e kadar bu kurumda görev yaptı.

Targan, 1948-1951 yıllarında İstanbul Belediye Konservatuvarı ilmi kurul başkanlığını üstlendi. Sanatçı, 1950'de ses sanatçısı Safiye Ayla ile evlendi.

Koleksiyonda 2 bin 761 eser bulunuyor

Şerif Muhiddin Targan'ın sahibi olduğu kitap, nota, çalgı, tablo, fotoğraf albümü ve çeşitli kişisel eşyalar, vasiyeti gereği eşi Safiye Ayla tarafından 1974'te Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesine bağışlandı.

Toplam 2 bin 761 eserden oluşan koleksiyonda 2 bin 447 matbu eser bulunuyor. Bunların önemli bir bölümünü nadir matbu notalar oluşturuyor.

19. yüzyılın sonlarından itibaren Türk yayıncılığının önemli bir parçası olan nota yayınlarının yeterince toplanamamış olması nedeniyle koleksiyondaki nadir matbu notalar, Türk musikisi repertuvarının araştırılması açısından önemli kaynak niteliği taşıyor.

Koleksiyonda ayrıca tarih, din ve edebiyat konularında nadir matbu eserlerin yanı sıra çoğunluğu müzik konulu yeni harfli ve yabancı dilde yayınlar da yer alıyor.

236 el yazması nota defterinde 4 bin 249 eser

Koleksiyonun en önemli bölümlerinden birini 236 el yazması nota defteri oluşturuyor.

Defterlerde, mükerrerleriyle birlikte 4 bin 249 müzik eserinin notaları bulunuyor. Büyük çoğunluğu aynı el yazısıyla kaleme alınan defterlerde, klasik Türk musikisi repertuvarının tespiti amacıyla Ethem Paşa tarafından Melekzet (Mustafa Nuri) Efendi'ye notaya aldırıldığı aktarılan eserler yer alıyor.

Neyzen Halil Can'ın naklettiği bilgilere göre hazırlanan söz konusu defterlerin birçoğunda, "Oğlum Şerif Muhiddin Bey'e hediyem" ibaresi bulunuyor. Bu nota defterlerinin yanı sıra Targan'ın kendi yazdığı veya farklı yerlerden temin ettiği el yazması notalar da koleksiyonda muhafaza ediliyor.

Sanatçının özel yaşamına ışık tutuyor

Koleksiyonun bir diğer bölümünde Targan'ın sanat ve özel yaşamına ilişkin belgeler bulunuyor. Bu bölümde 54 muhtelif defter ve evrak, 18 resim defteri, 9 fotoğraf albümü ve 7 güfte mecmuası yer alıyor.

Fotoğraf albümlerinde Targan'ın çocukluk ve gençlik yıllarından karelerin yanı sıra aile fotoğrafları ve dönemin tanınmış isimleriyle çekilmiş fotoğraflar bulunuyor. Bazı fotoğraflarda ise dönemin önde gelen isimlerinin Targan'a ithaf ve imzaları dikkati çekiyor.

Koleksiyonun dikkat çekici unsurları arasında sanatçının kullandığı sazlar ve kıyafetler de bulunuyor. Aralarında Manol Usta, Şamlı Yusuf Nahhat, Bağdatlı Ali Türki ve Gurdikyan gibi ustaların imzasını taşıyan 5 ut, bir keman, bir viyolonsel ve enstrüman dolabı yer alıyor.

Sedef, abanoz, boynuz, deve kemiği ve ceviz gibi malzemelerin kullanıldığı çalgılar, Targan'ın icracı kimliğine ışık tutmasının yanı sıra 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın başında İstanbul, Şam ve Bağdat'taki ut yapımcılığı geleneğinin nadir örnekleri arasında gösteriliyor.

Targan'ın kaftan, ceket, pantolon, frak ve röpdeşambır gibi kıyafetleri de koleksiyonun özgün parçaları arasında.

Sanatçının musiki aletleri İstanbul Meydan Meşkleri Topluluğu bünyesindeki saz ustaları tarafından, tekstil ürünleri ise Türkiye Yazma Eserler Kurumu Kitap Şifahanesi ile Marmara Üniversitesi Tekstil ve Yazma Eserler Konservasyon ve Restorasyon Uygulama ve Araştırma Merkezi (KONRESUM) işbirliğiyle onarıldı.

Ressam kimliğine ilişkin eserler de korunuyor

Ut icracılığına virtüözite kazandıran, bu çalgı için özgün eserler besteleyen ve kendine özgü bir icra metodu geliştiren Targan'ın koleksiyonu, sanatçının ressam kimliğine ilişkin materyalleri de içeriyor.

Koleksiyonda Targan'ın yağlı boya ve kara kalem çalışmaları ile boya tüpleri, boya çantası ve boya paleti de bulunuyor.

Targan, ut icracılığı ve bestekarlığının yanı sıra resim çalışmaları ve kültür-sanat alanındaki faaliyetleriyle Türk musikisi ve sanat tarihinin önemli isimleri arasında yer alıyor.

Şerif Muhiddin Targan Koleksiyonu, Türkiye Yazma Eserler Kurumunun internet sitesi üzerinden araştırmacıların ve sanatseverlerin erişimine sunuluyor.